Thứ Năm, 29 tháng 10, 2015

Em bé Hơ Mông- thơ và ảnh Song Thu











Bé xíu bé xiu
Nhìn tôi không rời
Má lem lém đất
Tóc xơ rối bời

Xin em nửa nụ cười tươi
Em cho tôi cả khỏang trời Hà Giang...















Thứ Ba, 27 tháng 10, 2015

Bài thơ "Đợi"- và tâm sự của nhà thơ Vũ quần Phương




Nhiều người biết về bài thơ "Đợi" của Vũ Quần Phương:


ĐỢI


Anh đứng trên cầu đợi em
Dưới chân cầu nước chảy ngày đêm
Ngày xưa đã chảy, sau còn chảy
Nước chảy bên lòng, anh đợi em
Anh đứng trên cầu nắng hạ
Nắng soi bên ấy lại bên này
Đợi em. Em đến? Em không đến?
Nắng tắt, còn anh đứng mãi đây!
Anh đứng trên cầu đợi em
Đứng một ngày đất lạ thành quen
Đứng một đời đất quen thành lạ
Nước chảy... kìa em, anh đợi em.


Và, cũng nhiều người không hiểu được hết ý nghĩa, thậm chí, còn nghi ngờ về tính hợp lý của hai câu thơ:
Đứng một ngày đất lạ thành quen
Đứng một đời đất quen thành lạ


Nhân cuộc gặp gỡ với Vũ Quần Phương, trong cuộc trò chuyện về sáng tạo và phê bình văn học, nhà thơ nói về bài "Đợi" và về hai câu thơ trên như sau:


Bài thơ "Đợi" cảm xúc về nhà thơ quân đội Thanh Tịnh. Số là nhà thơ Thanh Tịnh quê xứ Huế. Sau Hiệp nghị Giơ-ne-vơ, ông tập kết ra Bắc để lại người vợ yêu quý của mình ở đất Huế mộng mơ trong vòng vây chèn ép của đối phương. Ở ngoài Bắc, Thanh Tịnh làm thơ và đợi ngày thống nhất. Nhà thơ đợi suốt 20 năm - gần cả quãng đời xuân sắc - đến sau năm 1975, ông trở về Huế, thì đau đớn thay, người vợ của ông đã lấy chồng là một tên sĩ quan ngụy do chúng cưỡng bức từ thời chính quyền ngụy truy áp và khủng bố người kháng chiến cũ trong những năm 60 của thế kỷ trước. Thanh Tịnh buồn bã, cô đơn, từ biệt quê hương xứ Huế, trở ra Hà Nội tiếp tục công tác ở tạp chí Văn nghệ quân đội.
Trong hai câu thơ trên, câu trước nói về sự đợi chờ người yêu bình thường của mọi cuộc hẹn hò - chờ đợi một ngày để gặp nhau rồi quen nhau, yêu nhau. Đất không phải là cái gì khác, mà chính là người yêu nói chung và trong trường hợp của Thanh Tịnh chính là người vợ của ông. Câu thơ trước chỉ là cái cớ so sánh cho câu sau nổi trội: Thanh Tịnh đã đợi 20 năm để rồi đất quen - chính là người vợ yêu thương của mình trở thành đất lạ- người lạ, bởi cô ta đã là vợ người khác rồi!
Bài thơ nói về trường hợp của Thanh Tinh - như là "cái tôi", nhưng cũng là nói chung cho mọi trường hợp cùng cảnh ngộ như là "cái ta" - "cái ta" của dân tộc, của đất nước.
Cảm ơn nhà thơ - nhà phê bình văn học Vũ Quần Phương và xin thuật lại như trên câu chuyện có ý nghĩa về bài thơ "Đợi" của anh!

(Từ Thi Đàn Việt Nam)

Thứ Năm, 22 tháng 10, 2015

Khi mùa thu sắp cạn... Thơ Song Thu






                             







Vẫn còn vương trên  tay
Ngọt ngào hương hoa sữa
Lẽ nào vẫn còn đây
Tình xưa. Thời hoa lửa...



Rõ ràng là làn gió

Làm tung rối tóc em
Rõ ràng xác lá đổ
Thu đã... nghiêng qua thềm?





Nào đưa tay níu lại

Một thóang ngát thu xanh
Ước gì em níu được
Thu vàng. Bóng dáng anh...




Người ơi! Thu sắp cạn
Chim xao xác lánh đông
Em vá che vết rạn
Anh nhóm thêm lửa lòng...





Tình với tình thắm lại

Ấm áp quá đầu đông! 
Chiếc lá cuối cùng*, lạ  
Trao lượn mãi trên không...


11-2014






* Chiếc lá cuối cùng 

rơi xuống chân em- (Đòan Chuẩn)




Thứ Hai, 19 tháng 10, 2015

Có thể bạn chưa biết/ Nhân ngày 20-10: Tự hào người đẹp Việt nam!


Nhân ngày Phụ Nữ Việt Nam, xin chúc các mẹ các chị em sức khỏe và mọi điều may mắn!







11/09/2015 19:25

Những sao Việt lọt vào BảngXếpHạng thế giới







Elly Trần là người đẹp thường xuyên lọt vào danh sách những nghệ sĩ châu Á gợi cảm.

Những sao Việt lọt vào BXH thế giới - 1

Tháng 5.2014, Elly Trần đứng vị trí thứ 8 trong danh sách bình chọn Nữ diễn viên đẹp nhất Đông Nam Á do trang web The Rank đưa ra. Hotgirl kiêm diễn viên người Việt đứng trên một người đẹp đến từ nước Lào.



Những sao Việt lọt vào BXH thế giới - 2

Nhiều lần khác, Elly Trần được lọt vào Top bình chọn những nghệ sỹ châu Á gợi cảm do cộng đồng cư dân mạng Trung Quốc – đất nước có dân số lớn thứ 2 thế giới – bình chọn. Elly Trần đứng vị trí thứ 7 trong Top đại mỹ nhân trên mạng do trang Crazy97 của Trung Quốc lựa chọn, sánh ngang cùng Lưu Diệc Phi, Phạm Băng Băng. Elly Trần cũng từng lọt Top 10 hotgirl nóng bỏng nhất châu Á do trang Baidu tiếng Trung bình chọn. Trên báo Thái Lan, hotgirl người Việt được bầu chọn là Đệ nhất mỹ nhân nóng bỏng.



Những sao Việt lọt vào BXH thế giới - 3

Con gái của Elly Trần là bé Cadie Mộc Trà giành giải nhất tháng cuộc thi ảnh thế giới do một trang web uy tín của Anh tổ chức thu hút hàng trăm bà mẹ trên toàn thế giới tham gia vào cuối năm 2014. Số tiền bé Cadie nhận được là hơn 20 triệu đồng và mẹ bé quyết định mua quà Tết cho các em nhỏ bị bỏ rơi.



Những sao Việt lọt vào BXH thế giới - 4

Mỹ Tâm từng có tên trong danh sách 12 nghệ sĩ là Hiện tượng nhạc Pop toàn cầu mà bạn chưa biết do trang ABC News danh tiếng của nước Anh bình chọn vào năm 2010.



Những sao Việt lọt vào BXH thế giới - 5

Lần đầu tiên một MV ca nhạc của ca sỹ Việt Nam lọt vào Top 8 video ca nhạc được xem nhiều nhất trong ngày trên You Tube và Top 14 MV được yêu thích nhất của You Tube trên thế giới trong ngày 23.10.2013, đó chính là thành tích của MV Em phải làm sao của Mỹ Tâm.



Những sao Việt lọt vào BXH thế giới - 6

Hoàng Oanh của Vietnam’s Next Top Model từng đứng ở vị trí 12 trong BXH 24 người mẫu Đông Á đẹp lộng lẫy do trang Buzzfeed – một trong những tin nổi tiếng của nước Mỹ bình chọn.



Những sao Việt lọt vào BXH thế giới - 7

Nữ ca sỹ Hồ Quỳnh Hương đạt danh hiệu Người đẹp ăn chay gợi cảm nhất châu Á do tổ chức PETA khu vực Châu Á Thái Bình Dương trao tặng vào năm 2013. Người đẹp quê Quảng Ninh vượt qua nhiều đối thủ quốc tế như Natalie Portman, Anne Hathaway… trong cuộc bình chọn quy mô thế giới.



Những sao Việt lọt vào BXH thế giới - 8

Năm 2014, Trương Thị May thay thế Hồ Quỳnh Hương đưa tên tuổi người đẹp Việt trở thành Ngôi sao ăn chay sexy nhất.



Những sao Việt lọt vào BXH thế giới - 9

Cuối năm 2014, trang web phê bình nổi tiếng TC Candler đăng tải danh sách 100 gương mặt đẹp nhất thế giới, trong đó Trương Tri Trúc Diễm của Việt Nam đứng thứ 67. BXH này bắt đầu được khai sinh từ năm 1990, dựa vào độ nổi tiếng của các người đẹp ở từng quốc gia và nhiều yếu tố khác liên quan đến nét duyên dáng và vẻ đẹp lý tưởng.



Những sao Việt lọt vào BXH thế giới - 10

Ngô Thanh Vân đứng vị trí thứ 10 trong Top 10 phụ nữ đẹp nhất thế giới 2013 do trang World Actually công bố. Nữ diễn viên Việt Nam được xếp hạng cùng với các minh tinh như Megan Fox, Irina Shayk…



Những sao Việt lọt vào BXH thế giới - 11

2 DJ Oxy và King Lady của Việt Nam vừa lọt vào Top 100 năm 2014 theo bảng xếp hạng của một website chuyên về DJ nổi tiếng thế giới. Danh sách này dựa theo kết quả khảo sát từ 30.9.2014 đến 3.11.2014 dành cho những người yêu nhạc điện tử trên toàn cầu bỏ phiếu cho những nữ DJ họ yêu thích.



Nguồn từ www.24h.com.vn

Thứ Bảy, 17 tháng 10, 2015

Thư giãn cuối tuần: Thời khắc chuyển thu



Suối Yến mùa nước nở hoa





M
ải mê nhìn những bông súng sắc tím nở rộ trên dòng nước tĩnh lặng, mới chợt nhận ra suối Yến đã bước vào thời khắc chuyển thu.



Những ai từng nhiều lần đến chùa Hương, Mỹ Đức, Hà Nội, hiển nhiên chẳng lạ lẫm gì với suối Yến. Một nơi có cảnh sắc đẹp với người lái đò chậm rãi chèo thuyền trên dòng nước mát trong. Với quãng đường dài 65 km, bạn sẽ mất khoảng 1 tiếng rưỡi để đến đây nếu xuất phát từ trung tâm Hà Nội.


Tìm về suối Yến, hãy chọn lấy mùa thu. Không còn nữa những đoàn thuyền ngược xuôi, tiếng người la í ới, thay vào đó là sự tĩnh lặng bao trùm, những ngọn cây nghiêng bóng và bông súng tím khoe sắc dịu dàng.


Tháng 10, 11 là thời điểm hoa nở rộ nhiều nhất. Nhiều tay máy hối hả chọn một góc chụp và cố bắt lấy khoảnh khắc tự nhiên cho riêng mình. Đối với họ, những chiếc lá màu xanh, bông hoa màu tím đang sở hữu một vẻ đẹp ngây người.


Nếu muốn chiêm ngưỡng những bông súng bung cánh, căng tràn sức sống và vươn mình mạnh mẽ trên mặt nước, bạn nên đến trước buổi trưa, khi mặt trời chưa kịp đứng bóng.


Không chỉ đứng trên bờ ngắm hoa, bạn có thể đi đò tham quan mây nước với giá vé 90.000 đồng một người.


Bạn cần chuẩn bị đồ ăn đầy đủ khi đến đây, vì mùa này không phải là cao điểm lễ hội, các dịch vụ dường như không đáp ứng cho nhu cầu của bạn.


Cuối tuần này, hãy thử đến suối Yến, thả mình trong không gian rộng lớn vùng ngoại ô.


Những chiếc thuyền lờ lững trôi, hàng cây trụi lá soi bóng làn nước, điểm xuyết thêm chút sắc hồng sắc tím... Bỗng chốc bạn nhận ra nơi đây đẹp đến lạ.


Mùa thu lá rụng, suối Yến cũng lặng yên như đang chìm vào giấc ngủ ban trưa.


Vân Nguyễn

Thứ Ba, 13 tháng 10, 2015

Thu về cô đơn - thơ Song Thu





                                   




Ngước nhìn khoang nắng vàng tươi
Loang loang sắc lá một thời còn xanh
Chạm vào thu...khẽ chông chênh
Con thuyền mắt ấy chòng chành những yêu
Để rồi chiều lại chiều chiều
Cứ da diết nhớ cứ liêu xiêu lòng
Nhủ mình: như có như không
Chớ xôn xang thế cho mênh mông buồn...

Thế rồi gió chuốt mưa suôn
Thấy trong tim gió cô đơn... thu về!




10-2015










                                            

Chủ Nhật, 11 tháng 10, 2015

Họp mặt Khối Lớp 3 - trường Thiếu nhi Việt Nam- Quế Lâm Trung Quốc ( 1953-1957 )






Hôm nay, ngày 11-10, đến hẹn lại lên K3 lại tiến hành gặp mặt hàng năm. Trời đã vào thu muộn, mưa rét đầu mùa có làm đau khớp chân khớp tay của các ông lão bà lão đến tuổi cổ lai hy,  nhưng các bạn đã đến dự khá đông. Nhiều bạn từ Tuyên Quang, Hải phòng, Hà nam, Thanh Hóa...cũng lặn lội về. Thật là cảm động! K3 còn được đón các thày cô thân yêu như cô Mỹ, cô Tâm, thày Quý, thày Giáp. Đặc biệt Thày Thủy cùng phu nhân đã lặn lội từ Hà Nam đến gặp các trò cũ!
Mở đầu chương trình là phần văn nghệ. Tốp ca lớp 3A đã khấy đông không khí bằng các bài hát QL một thời. Rồi bài GỬI SÔNG LY, do anh Quang Trung sáng tác đã được hoan nghênh nhiệt liệt! Sau đó nhiều thầy cô và các bạn đã lên góp vui bằng các bài thơ, bài hát..." giai điệu tự hào" vang bóng một thời!
Sau phút mặc niệm tưởng nhớ các bạn đã ra đi vào cõi vĩnh hằng trong năm qua, trưởng ban liên lạc MK đã báo cáo những hoạt động của bạn liên lạc và các lớp trong năm, nhấn mạnh truyền thống uống nước nhớ nguồn , thăm hỏi gia đình thương binh liệt sỹ, thăm thày cô của khối lớp và việc hiếu trong tòan khối...Cuộc họp mặt kết thúc bằng "bữa tiệc" cũng hết sức tình nghĩa...( bữa tiệc được ưu tiên về giá cả do phu nhân của một bạn trong khối từng làm giám đốc !) 

Dưới đây là một số hình ảnh buổi gặp mặt . Mời bạn bè " chiêm ngưỡng " nhé!


 Tay bắt mặt mừng



Thì thào to nhỏ
(  Bạn Công Thanh, giữa )



 Các thày cô thân yêu (Cô Mỹ, trái, phu nhân thầy Thủy, bạn Lâm,  thày Quý, phải)



 Thày Thủy, phu nhân và các bạn


Thầy Giáp áo nâu,ngồi giữa



 Các "mỹ nhân" một thời
( Song Thu chim chích )



Và đây nữa, "các cựu hoa hậu"

 Tốp ca 3A ( vừa nhòm giấy vừa hát hết mình! )


Bạn Hiệp từ Tuyên về , đang đọc thơ




Bang trưởng MK đọc "Đich cua"!



Dưới đây không cần bình luận!






Tòan cảnh cuộc họp mặt ( Thiếu một số bạn đến do đến muộn...)


Còn nữa, cà phê hậu gặp mặt!




-----------------------------

Bài thơ do bạn Trần công Thanh đọc tại buổi họp mặt


Nụ Hồng tươi


Đẹp sao đôi cánh bạc
Lướt gió và đè mây
Để giữ trời duyên hải
Để giữ mảnh đất này.

Đẹp sao những đường cày
Và cánh đồng lúa nước
Ngày mai hạt nặng cây
Anh ăn no thắng giặc.

Chị hồng hồng đôi má
Anh long lanh mắt cười
Ôi cuộc đới anh chị
Đẹp như nụ hồng tươi!



Viết ngay tại lễ cưới bạn, phi công Ngô Phượng Châu,( đã hi sinh) cùng học lớp 3C, vợ là Trịnh Thơ Thơ

Hà Nội 1966


TRẦN CÔNG THANH




Xin cám ơn. Chúc thầy cô, bạn bè mạnh khỏe và hẹn gặp lại vào năm sau!

Thứ Sáu, 9 tháng 10, 2015

Cuối tuần mời đọc: Thơ ngắn hay (Chép từ Thi Đàn Việt nam )





ĐI ĐƯỜNG
( Lê anh Phong)


Người mù chung lối sang sông
Đêm đen như thấy còn đông bến phà
Cầm đèn rọi bước đường xa
Để cho người sáng không va vào mình.




ĐỒNG TIỀN
(Quốc Anh)

Chân trần em khỏa mạn thuyền
Để rơi má lúm đồng tiền xuống sông
Anh tìm đến tận đáy dòng
Chỉ tìm thấy nước mà không thấy tiền
Bao giờ anh xuống cửu truyền
Đốt cho anh một đồng tiền, được không?





THÔI ĐÀNH

(Nguyễn Việt Anh)


Tựa vào không một bờ vai
Ngả vào không một đêm dài vòng tay
Gục vào không ngực ấm đầy
Chìm vào không một hao gầy làn môi
Thôi đành tôi vịn vào tôi
Cơn đau cố nén, mỉm cười đứng lên!





Thứ Năm, 8 tháng 10, 2015

Xin đọc để biết: Dấu tay TQ



Đập thuỷ điện Don Sahong in đậm dấu Tay Trung Quốc

Ngô Thế Vinh

Gửi Nhóm Bạn Cửu Long 
“Sản xuất lúa gạo ĐBSCL bị đe dọa hơn nữa do xây con đập thứ hai Don Sahong ở Nam Lào. Con đập chắn ngang dòng chính Mekong ngay trước khi đổ vào vùng Thác Khone, sẽ làm giảm [thay đổi] dòng chảy, gây nguy hại cho khu bảo tồn Ramsar Siphadone, cho mùa màng và ngư nghiệp dưới nguồn”. Gs Võ Tòng Xuân, 2013

QUỐC HỘI LÀO BẬT ĐÈN XANH
Theo tạp chí The Diplomat  [Sep 04, 2015] Quốc Hội Lào đã chính thức thông qua Dự án Đập Don Sahong, một dự án từ bấy lâu gây rất nhiều tranh cãi. Dự trù ban đầu con đập được Công ty Xây dựng Mã Lai MegaFirst khởi công vào cuối năm nay 2015. Do tiềm năng thuỷ điện của con Sông Mẹ – Mea Nam Khong, là tên Lào Thái của con sông Mekong, nhà nước Lào bất chấp mọi chỉ trích và với lời kêu gọi của các quốc gia láng giềng Thái Lan, Cam Bốt và Việt Nam, là ngưng dự án Don Sahong và Lào vẫn kiên quyết đi tới thực hiện cho bằng được kế hoạch phát triển thuỷ điện của mình.
NGUỒN THUỶ ĐIỆN SÔNG MEKONG
Với chiều dài hơn 4.800 km, Mekong là con sông lớn thứ ba Châu Á và là thứ 11 của thế giới. Sự phong phú của hệ sinh thái sông Mekong chỉ đứng thứ hai sau con sông Amazon, Nam Mỹ.  Tiềm năng thuỷ điện của sông Mekong khoảng 60.000 MW:
– Lưu Vực Trên 28.930 MW với nửa khúc sông nằm trong lãnh thổ Trung Quốc; và chuỗi 14 Con Đập Bậc Thềm / Mekong cacades Vân Nam.
– Lưu Vực Dưới 30.000 MW là khúc sông Mekong hạ lưu chảy qua 5 quốc gia Miến Điện, Lào, Thái Lan, Cam Bốt và Việt Nam, với chuỗi 12 con đập dòng chính hạ lưu chủ yếu nằm trong hai nước Lào và Cam Bốt.
THẢM HOẠ VẪN TỪ PHƯƠNG BẮC
Về phía Trung Quốc, nơi thượng nguồn sông Mekong Bắc Kinh đã hoàn tất hai con đập lớn nhất: con khủng long Nọa Trác Độ/ Nuozhadu 5.850 MW và con Đập Mẹ Tiểu Loan/ Xiaowan 4.200 MW, về tổng thể Bắc Kinh hầu như đã hoàn thành kế hoạch thuỷ điện của họ trên sông Lan Thương / Lancang Jiang, tên Trung Quốc của con sông Mekong và theo Fred Pearce, Đại học Yale thì con sông Mekong đã trở thành tháp nướcvà là nhà máy điện của Trung Quốc. [3]
Philip Hirsch, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Sông Mekong Đại học Sydney nhận định: “Hai con đập khổng lồ Nọa Trác Độ và Tiểu Loan sẽ ảnh hưởng trên suốt dòng chảy của con sông Mekong xuống tới tận ĐBSCL của Việt Nam.”
Với sáu con đập lớn dòng chính đã hoàn tất trên trên khúc sông Mekong thượng nguồn, Trung Quốc đã đạt được công suất 15.150 MW – nghĩa là hơn một nửa toàn công suất tiềm năng thuỷ điện của con sông Lan Thương. Với 8 dự án đập dòng chính còn lại, và có thể sẽ còn thêm nhiều dự án mới nữa, Trung Quốc cũng sẽ dễ dàng dứt điểm sớm trong vòng mấy thập niên đầu Thế kỷ 21.
LẠI CÓ DẤU TAY CỦA TRUNG QUÔC
Trong một bức thư ngày 2 tháng 2, 2015 của International Rivers Network / IRN Mạng Lưới Sông Quốc Tếgửi tới Sinohydro International Corporation bày tỏ quan điểm của tổ chức IRN chống lại Dự án Đập Thuỷ điện Don Sahong do những ảnh hưởng tác hại môi trường và xã hội trên dòng chính sông Mekong.
Đoạn thư viết tiếp: “Chúng tôi được biết Sinohydro International được đấu thầu phần EPC/ Engineering Procurement Construction / thiết kế, quản lý và xây dựng cho Dự án Don Sahong, sự kiện ấy khiến cộng đồng quốc tế hết sức quan tâm về mối liên hệ của Trung Quốc tới Dự án này. Chúng tôi nhận định rằng Sinohydro, một tổ hợp của Nhà nước Trung Quốc khi ký một hợp đồng liên quan tới triển khai dự án, điều ấy sẽ can thiệp vào tiến trình thương thảo. Đây chính là thời điểm vô cùng nhậy cảm cho toàn vùng đối với cái giá phải trả cho việc phát triển thuỷ điện trên sông Mekong. Chúng tôi hy vọng Sinohydro sẽ hỗ trợ cho những cuộc thảo luận về sự cần thiết có thêm những cuộc nghiên cứu khoa học, và trên hết là sự tôn trọng những quyết định và các yêu cầu chính thức từ các chính phủ Thái Lan, Cam Bốt và Việt Nam”. Hết trích dẫn.
Như vậy bức màn của sự thật đã được vén lên: MegaFirst của Mã Lai chỉ là nhóm chủ thầu đầu tư/ Investor vào Don Sahong, một công ty không có kinh nghiệm xây dựng hay điều hành nào về thuỷ điện nên rõ ràng họ làm một bình phong / một lá chắn cho Sinohydro đứng phía sau, thực hiện phần kỹ thuật xây đập bất chấp tác hại ra sao đối với dân cư trong lưu vực.
Ai cũng biết Sinohydro International là một công ty quốc doanh khổng lồ xây đập trên toàn cầu của Trung Quốc, được xem là lớn nhất thế giới nhưng cũng đã từng mang rất nhiều tai tiếng về những con đập gây ra những tác hại môi sinh. Và có thể nói mà không sợ sai lầm Don Sahong sẽ là một con đập Made in China. [1] Sau Don Sahong, Sinohydro còn trực tiếp nhận thầu hai dự án dòng chính khác là Pak Lay của Lào và Sambor của Cam Bốt.
Tệ hại hơn nữa là hai công ty Việt Nam cũng đồng loã trực tiếp nhận thầu xây 2 con đập dòng chính Luang Prabang của Lào và Stung Treng của Cam Bốt; có thể ví như hành động cầm súng tự bắn vào chân mình.
Điều đó giải thích được tại sao một nước Lào nhỏ bé nhất nhưng lại có thể hành động ngang ngược như vậy bất chấp mọi mối quan tâm của các quốc gia láng giềng [vốn thiếu nhất quán và chia rẽ] và cả đối với những khuyến cáo của các tổ chức hoạt động môi sinh. Lào đã có được sự hậu thuẫn vô điều kiện của Bắc Kinh.
TỪ XAYABURI TỚI DON SAHONG
Cho dù có khuyến cáo 2011 của Ủy Hội Sông Mekong / MRC là nên hoãn triển khai tất cả các dự án đập thuỷ điện dòng chính hạ lưu ít nhất một thập niên tới năm 2020 để có thêm thời gian nghiên cứu, nhưng khuyến cáo ấy đã không được nhà nước Lào lắng nghe. Lào vẫn khởi công xây con đập dòng chính Xayaburi 1,285 MW là con đập đầu tiên nằm ngoài lãnh thổ Trung Quốc. Xayaburi đã được ví như quân cờ Domino đầu tiên đổ xuống, có hiệu ứng kéo theo những bước khai triển ồ ạt của những con đập hạ lưu khác.
Sau Xayaburi, Don Sahong là quân cờ Domino thứ hai đổ xuống. Cách đây gần hai năm, ngày 3 tháng 10, 2013, Lào thông báo cho MRC về quyết định xây con đập dòng chính thứ hai: Don Sahong, là một con đập-dòng-chảy / run-of-river dam trụ trên suốt chiều dài 5 km của hẻm nước /water channel Hou Sahong nằm trên vùng Thác Khone, chỉ cách biên giới Cam Bốt 2 km. Don Sahong có công xuất 260 MW, nhỏ hơn rất nhiều so với cả những con đập phụ lưu của Lào. [Hình I]
Hình I: Vị trí đập thuỷ điện Don Sahong 260 MW trên Thác Khone, Nam Lào [nguồn: MRC] 
Thác Khone vốn là một cảnh trí hùng vĩ của sông Mekong bao gồm nhiều ghềnh thác và hàng ngàn đảo nối tiếp nhau. Theo Ks Phạm Phan Long / Viet Ecology Foundation thì “nếu lưu lượng trung bình/ năm thác Niagara là 2400 m3/s, Victoria 1088 m3/s so với 10156 m3/s ở Pakse trạm quan trắc sát nhất thác Khone, như thế lưu lượng trung bình/ năm vùng thác Khone gần gấp 3 lần tổng số lưu lượng của con hai thác kia”.
Năm 1886, Đoàn thám hiểm Pháp Doudart de Lagrée / Francis Garnier đã khởi hành từ Sài Gòn ngược dòng sông Mekong đi tìm một thuỷ lộ giao thương với Trung Hoa qua ngả Vân Nam; sau khi ghé Angkor đi tiếp tới Thác Khone thuộc địa phận Nam Lào, họ đã phải kinh ngạc trước một cảnh tượng vô cùng hùng vĩ và ngoạn mục với vang ầm tiếng nước đổ từ các ghềnh đá sủi bọt tung tóe. Đến đây thì họ nhận ra rằng không thể nào có thể dùng tàu thương mại từ Sài Gòn lên đến Lào, rồi tới Vân Nam Trung Quốc qua đường sông Mekong. [Hình II]
Hình II: Ghềnh thác trên sông Mekong Nam Lào 
[nguồn: Francis Garnier, Voyage d’exploration en Indo-Chine, Paris 1885]
Thác Khone là phần hết sức kỳ lạ của con sông Mekong về phương diện đa dạng sinh học. Ngay dưới chân thác là một quần thể phong phú nhất về cá, với những loài cá nước ngọt không chỉ của Đông Nam Á mà là của cả thế giới: với khoảng 1.500 chủng loại cá trong số đó có hơn 2/3 thuộc loại di ngư / migratory fish, lội ngược dòng Mekong theo mùa và lên cả các phụ lưu trong chu kỳ sinh sản và tăng trưởng; đa số thuộc loại cá đánh bắt là nguồn lương thực và trao đổi thương mại với sản lượng lên tới 4 triệu tấn mỗi năm trị giá lên tới 9 tỉ MK, chưa kể tới những loại thuỷ sản khác như tôm cua rùa ốc và cả rong tảo.
Sông Mekong bấy lâu đã như “mạch sống” của ngót 70 triệu dân sống trong lưu vực; không phải chỉ có nguồn nước, nguồn phù sa, mà phải kể tới nguồn cá chiếm tới 80% lượng protein trong mỗi bữa ăn của cư dân Lào và Cam Bốt. Theo các chuyên gia môi sinh thì khúc sông Mekong nơi thác Khone thể coi là “ tử huyệt” của toàn hệ sinh thái lưu vực sông Mekong.
 
Hình III: Đánh bắt cá trên Thác Khone (trái); Thác Khone Mùa Khô (phải)                                                                           
[nguồn: Tom Fawthrop]
DON SAHONG TÁC HẠI VÔ LƯỜNG
Thác Khone từng được ví như một một thế giới vi mô – microcosm của toàn hệ sinh thái sông Mekong, nơi để cho các nhà sinh học và ngư học nghiên cứu. Do tầm quan trọng độc nhất vô nhị ấy, TS Mark Hill đã kêu gọi bằng mọi giá phải bảo vệ sự toàn vẹn của vùng thác Khone trong những kế hoạch phát triển và xây các đập thủy điện trên sông Mekong.
Đã có rất nhiều chứng cớ là con đập Don Sahong, tuy chỉ cao khoảng 30m với công suất 260 MW [nhỏ nhất so với 11 dự án dòng chính hạ lưu] nhưng lại có tác hại vô lường trên toàn hệ thủy sinh thái sông Mekong, vì đây là điểm quy tụ tối đa của các đoàn di ngư. Phần lớn lượng cá mà ngư dân Lào và Thái lưới bắt được trên thượng nguồn là từ các đoàn di ngư lội ngược dòng từ thác Khone. Kể cả nguồn cá từ các phụ lưu sông Mekong cũng phụ thuộc vào các đoàn di ngư từ vùng thác Khone này.
Những quốc gia tài trợ cho Lưu vực Sông Mekong cũng như các nhà hoạt động môi sinh, trong đó có Hội Sinh Thái Việt / Viet Ecology Foundation đã gửi thư đề nghị chính phủ Lào ngưng xây đập Don Sahong nhưng Lào hầu như bất chấp.
Thấy được mối hiểm nguy của con đập Don Sahong trực tiếp đối với vựa cá của Cam Bốt nên cuối năm 2007, Ủy ban Quốc gia Mekong Cam Bốt cũng đã gửi thư phản đối tới chánh phủ Lào, nhưng “không được hồi âm”. Tháng 11, cũng năm 2007 tại Hội nghị Siem Reap, phái đoàn Cam Bốt và các tổ chức NGO một lần nữa lên tiếng phản đối dự án Don Sahong, và sau đó thì MRC cũng gửi bản lượng giá với “những nhận định chỉ trích” về con đập Don Sahong tới chánh phủ Lào, và một lần nữa bị chánh phủ Lào “coi như không có” và vẫn cứ tiến hành ký kết bản Hợp đồng Dự án Phát triển với công ty Mã Lai MegaFirst.
Thủ tướng Hun Sen cũng đã tới Lào [03/2008] thảo luận về dự án đập Don Sahong do ảnh hưởng di hại trực tiếp tới Cam Bốt. Nhưng sau đó, theo Milton Osborne với lý do thật khó hiểu là Ủy ban Quốc gia Mekong Cam Bốt nhận được chỉ thị là phải ngưng chỉ trích công khai dự án đập Don Sahong. [Tưởng cũng nên ghi lại ở đây là Cam Bốt cũng có dự án đập thủy điện Sambor, cùng với Don Sahong, được coi như một “tử huyệt” thứ hai đối với các loài cá sông Mekong]
Và rõ ràng, như một mẫu ứng xử/ pattern nhất quán và liên tục của nhà nước Lào: không nghe, không hồi đáp, vẫn tiến hành: đó không thể gọi là cách hành xử văn minh trong bang giao quốc tế ở thế kỷ 21. Chánh phủ Lào chứng tỏ là đã không tôn trọng tinh thần của Điều 7 trong Hiệp Ước Hợp Tác Phát Triển Bền Vững Lưu Vực Sông Mekong 1995: “Các quốc gia thành viên ký kết cùng đồng ý là bằng mọi cố gắng phòng tránh, làm nhẹ hay giảm thiểu những hậu quả tác hại trên môi trường do phát triển và xử dụng Lưu vực Sông Mekong.
Lào đã và đang đơn phương chọn quyền lợi riêng tư ngắn hạn nhưng với cái giá rất đắt phải trả của chính đất nước Lào và cả các quốc gia lân bang. Cho đến nay những khuyến cáo và khả năng điều hợp của Uỷ Hội Sông Mekong MRC đã hơn một lần tỏ ra là vô hiệu.
Hình IV: Từ con thuyền trên khúc sông Mekong Nam Vang, người dân Cam Bốt giương biểu ngữ phản đối Đập Don Sahong [photo by Heng Chivoan] Đến bao giờ thì mới có được tiếng nói cư dân nơi ĐBSCL?
LÀO XỨ KUWAIT THUỶ ĐIỆN ĐÔNG NAM Á
Với những người Lào có học hiểu biết, họ thấy được tiềm năng thiên nhiên phong phú của đất nước Lào, giới lãnh đạo thế hệ mới ở Lào nuôi tham vọng khai thác tiềm năng thuỷ điện con sông Mekong để mong sao biến xứ Lào thành “Bình Điện Đông Nam Á/ the battery of Southeast Asia”.
Những ai có theo dõi các bước khai thác thủy điện của Lào sẽ nhận ra ngay rằng không phải Tổng thống, Thủ tướng hay Ngoại trưởng Lào, nhưng là một tên tuổi khác Viraphonh Viravong nổi bật và trí tuệ của đất nước Lào. Viraphonh Viravong trong suốt hơn ba thập niên qua đã có những nỗ lực bền bỉ và kiên định với giấc mơ canh tân, biến đất nước Lào trở thành một xứ “Kuwait về thủy điện của Đông Nam Á”.
Viraphonp Viravong thường xuyên thăm viếng suốt dọc con sông Mea Nam Khong tìm tới những nơi có thể xây thêm đập thủy điện, với thuyết phục người dân Lào nơi các khu xây đập về những lợi lộc do các con đập đem lại: họ sẽ có điện quanh năm, có thêm đường xá, nhà thương, trường học do lợi tức từ nguồn điện đem về. Viraphonp Viravong đã có kinh nghiệm về các con đập phụ lưu lớn của Lào và nay với con đập dòng chính đầu tiên Xayaburi, cho dù gặp sự chống đối mạnh mẽ từ mọi phía nhưng Viraphonp Viravong lần lượt hóa giải những mũi dùi chống đối và không ngừng tiến hành triển khai con đập Don Sahong.
Hình V: Viraphonp Viravong,
Thứ trưởng Bộ Năng Lượng và Hầm Mỏ Chính phủ Lào
Ngày 15-10-2012 Viraphonp Viravong tới Viện Kỹ Thuật Á châu, Bangkok để duyệt xét mô hình đập Xayaburi, tại đây, ông khẳng định: “Phát triển tiềm năng thủy điện của Lào là chuyện đương nhiên. Chỉ có vấn đề làm sao để thực hiện bền vững.”
NHỮNG TIẾNG KÊU TRONG SA MẠC
Nhà nông học Võ Tòng Xuân, là một trong số người tiên phong đưa giống Lúa Thần Nông vào ĐBSCL đã phát biểu về tác hại của con đập Don Sahong: “Sản xuất lúa gạo ĐBSCL bị đe dọa hơn nữa do xây con đập thứ hai Don Sahong ở Nam Lào. Con đập chắn ngang dòng chính Mekong ngay trước khi đổ vào vùng Thác Khone, sẽ làm giảm [thay đổi] dòng chảy, gây nguy hại cho khu bảo tồn Ramsar Siphadone, cho mùa màng và ngư nghiệp dưới nguồn. Chúng tôi đã chứng kiến những cánh đồng lúa lan rộng trong mùa khô trên khắp các vùng Đông Bắc Thái, Nam Lào và Cam Bốt, đã rút đi một lượng nước sông rất đáng kể trong vùng. Nhiều năm qua, nguồn nước cung cấp cho các vụ lúa mùa khô nơi ĐBSCL đã bị sút giảm nghiêm trọng, hậu quả là nạn nhiễm mặn tiến sâu vào đất liền xa tới 80 km và gây tổn hại cho mùa màng. Chúng tôi kêu gọi chính phủ Lào và các nhà đầu tư Mã Lai hãy tự tiết chế không gây tác hại thêm cho dòng chính sông Mekong nhằm bảo vệ môi sinh và cư dân nơi hạ nguồn.” (26-10-2013)
Hình VI: nhà nông học Võ Tòng Xuân trên cánh đồng lúa khô cháy vì nhiễm mặn, Quận Gia Rai, ĐBSCL
[nguồn: tư liệu Gs Võ Tòng Xuân] 
Cũng để thấy rằng, thay vì kêu gọi các nhà đầu tư Mã Lai tự tiết chế nhưng nếu biết MegaFirst chỉ là đồng loã đứng tên và thủ phạm đích thực đứng phía sau dự án Don Sahong chính là tập đoàn Sinohydro của nhà nước Trung Quốc.
SẼ ĐI VỀ ĐÂU
Sông Mekong lẽ ra là sợi dây nối kết các quốc gia trong lưu vực chứ không phải là nguyên nhân gây chia rẽ; nhưng từ thập niên đầu của thế kỷ 21, ước vọng ấy đang bị đổ vỡ, do khủng khoảng niềm tin, khiến triển vọng hợp tác trong “Tinh Thần Sông Mekong” như một mẫu số chung để cùng nhau phát triển, cùng nhau hướng tới một tương lai thịnh vượng cho toàn vùng đã trở thành ngày một xa vời.
Chỉ mới đây thôi, vào ngày 31 tháng 7 năm 2015, ông Đinh Hưng từ ĐBSCL đã gửi đến BBC một lời báo động mà nhà báo Tưởng Năng Tiến khi đang lênh đênh trên Biển Hồ đã cho là “muộn màng”:
“Các dòng sông Long An, Tiền Giang, Bến Tre, Trà Vinh, Vĩnh Long đang bị xâm nhập mặn vào nội địa trên 70 km, và có chiều hướng tăng nhanh. Hiện một số địa phương trong vùng ĐBSCL đã xuất hiện tình trạng thiếu nước ngọt trầm trọng. Những tháng gần đây tại ĐBSCL, việc nước mặn tấn công ‘chưa từng thấy’ làm ‘đảo lộn cuộc sống’, không phải là bất ngờ mà là tất yếu theo dự đoán. Người dân các tỉnh Cần Thơ, Hậu Giang, Bạc Liêu, Cà Mau, Kiên Giang đang phải ‘chạy mặn’ từng ngày. Các tiểu vùng nước ngọt quanh năm bị đảo lộn, bị mặn xâm nhập, đã đe dọa cả trăm ngàn hecta đất nông nghiệp, nhiều vườn cây ăn trái nằm trên nguy cơ xóa sổ, thủy sản nước ngọt bị tổn thất lớn. Tất cả nguy hại đang đổ trên đầu người dân nơi đây.”
Chỉ riêng với ĐBSCL, bấy lâu với nguồn nước ngọt và trữ lượng phù sa phong phú từ con sông Mekong đã khiến Việt Nam là cái nôi sản xuất lúa gạo lớn thứ hai thế giới chỉ đứng sau Thái Lan; nhưng nay thì ngót 20 triệu cư dân ĐBSCL đang trước nguy cơ: mất nguồn nước ngọt, mất nguồn phù sa, và cả vùng châu thổ phì nhiêu đang chìm dần trong biển mặn. Hậu duệ của những thế hệ dũng mãnh tiên phong khai phá trong cuộc Nam Tiến cách đây mới ba trăm năm, thì nay đang bị một chế độ toàn trị ức chế đến bất động, không được quyền cất lên tiếng nói ngay trên đất nước mình và đang cúi đầu chấp nhận lùi bước trước thảm hoạ bị xoá đi cả một nền Văn Minh Miệt Vườn và trong một tương lai không xa, rồi ra trên tầm vóc quốc gia, sẽ có những đợt tỵ nạn môi sinh/ ecological refugees vào giữa thế kỷ 21 nhưng họ sẽ đi về đâu?  
NGÔ THẾ VINH