Chủ nhật xem: Bộ ảnh độc...

Bộ ảnh độc về Việt Nam 120 năm trước 

 

Hình ảnh do nhiếp ảnh gia Pháp Firmin André Salles (1860-1929) thực hiện.

Bờ hồ Hoàn Kiếm, gần lối vào đền Ngọc Sơn, Hà Nội 1896. 20 năm sau, một trạm tàu điện đã được xây dựng tại khu vực này.

Cầu Thê Húc trên hồ Hoàn Kiếm năm 1896 trông khá thô sơ. Trong lịch sử tồn tại, cây cầu này đã nhiều lần bị gãy do quá tải và được dựng lại.

Đình Trấn Ba, một công trình thanh thoát trong đền Ngọc Sơn, 1896

Tháp Rùa năm 1896, nhìn kĩ sẽ thấy trên đỉnh tháp có một 
bức tượng Nữ thần Tự do phiên bản thu nhỏ.

Ngôi đền phía Bắc trong quần thể đền Ngọc Sơn là nơi thờ danh tướng Trần Hưng Đạo, 1896.

Mặt tiền của đền Quán Thánh cạnh Hồ Tây, Hà Nội năm 1896.

Bờ Hồ Tây, phía trước đền Quán Thánh, ngày nay là nơi đường Thanh Niên chạy qua.

Bốn trụ cột ở lối vào Văn Miếu - Quốc Tử Giám, 1896. Người Pháp gọi công trình này là "chùa Quạ", vì có rất nhiều quạ làm tổ ở đây.

Hồ nước đối diện Khuê Văn Các trong Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Khuê Văn Các nằm ở bên phải bức ảnh.

Đôi hạc ở hai bên bàn thờ trong Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Chùa Một Cột năm 1896.

Khung cảnh nhìn từ trên cầu thang của chùa Một Cột, năm 1896.

Chùa Một Cột năm 1898, trông khá tàn tạ so với bức ảnh chụp 2 năm trước đó.

Nghệ nhân thêu Phan Van Khoan vẽ hình Chùa Một cột để thêu, Hà Nội 1898.

Thợ thêu Phan Văn Khoan tại nhà mình ở Hà Nội trong ngày Tết, 1898.

Chân dung chụp năm 1896 của chàng trai 17 tuổi Vi Văn Định - con trai của Tổng đốc Lạng Sơn Vi Văn Lý. Sau này ông Vi Văn Định trở thành Tổng đốc tỉnh Thái Bình (1929-1937) và tỉnh Hà Đông (1937-1941).

Ông Vi Văn Định cũng là bố vợ của hai người nổi tiếng, đó là Bộ trưởng Giáo dục Nguyễn Văn Huyên và GS Hồ Đắc Di - Hiệu trưởng trường ĐH Y Hà Nội.

Ba người con khác của Tổng đốc Lạng Sơn (ngồi và đứng trên ghế).

Tam quan của đền Kiếp Bạc, Hải Dương năm 1904.

Đàm đông tụ tập nghe xướng danh người trúng tuyển trong kỳ thi Hương Nam Định năm 1897. Dưới triều Nguyễn, cứ 3 năm triều đình lại mở khóa thi Hương ở các tỉnh lớn dành cho mọi đối tượng, người thi đỗ năm sau sẽ lên kinh đô để thi Hội và thi Ðình.

Công bố tên người trúng tuyển kỳ thi Hương, Nam Định năm 1897. Người có nhiệm vụ xướng danh các sĩ tử đỗ đạt sẽ cầm một chiếc loa, đứng trên cao và đọc to họ tên, quê quán của từng người.

Thí sinh trúng tuyển diễu hành qua các giám khảo, Nam Định năm 1897.

Ông Cao Xuân Dục, Tổng đốc Nam Định có mặt trong buổi lễ vinh danh những người đỗ đạt, 1897.

Nhà thờ Đức Bà ở Sài Gòn năm 1895.

Tòa nhà bưu điện Sài Gòn, 1895.

Tòa nhà pháp đình ở Sài Gòn năm 1896 (nay là Tòa án Nhân dân TP HCM).

Dinh Toàn quyền ở Sài Gòn, 1896. Công trình này đã bị hai phi công chế độ Sài Gòn ném bom phá hủy năm 1962, được xây dựng lại và khánh thành năm 1966 (lúc này gọi là Dinh Độc Lập), sau năm 1975 thì đổi tên thành Hội trường Thống Nhất.

Đại lộ Norodo (nay là đường Lê Duẩn) ở Sài Gòn năm 1896. Phía xa là bức tượng Gambetta.

Thảo Cầm Viên Sài Gòn, 1895.

Một khách sạn ở Sài Gòn, 1895.

Miếu Thất Phủ của người Hoa ở Chợ Lớn, 1895.

Rạch Bến Nghé, Sài Gòn năm 1904.

Trên sông Sài Gòn, 1904.

Cảng Sài Gòn, 1954.

Phong cảnh Vũng Tàu, 1904.

X.L

Thư dãn cuôi tuần với Chín nàng thơ...

.

ST: Được biết mỗi nhà thơ có nàng thơ riêng, tạo cảm hứng cho mình. Nhưng đây là 9 nàng- biểu hiện của các thể loại thơ và nghệ thuật có liên quan, theo thần thoại Hy Lạp. 
Mời các nhà thơ và bạn bè... ngắm nghía. Và biết đâu, khi ai đó bí đề tài, cảm hứng... đến gặp các nàng thơ này, họ sẽ truyền cảm hứng cho! Hi,
Hãy thử xem!

Chín nàng thơ *

1-Calliope:  
Thơ hùng biện, biểu tượng là bàn viết (một miếng gỗ được phủ sáp, dùng để kẹp tờ giấy vào viết, giống như một chiếc bàn di động). Thơ hùng biện cũng là tích, nhưng được Homer, Hesiod, Ovid v.v… viết theo cấu trúc thơ chứ không phải truyện. Cũng vì vậy mà dịch rất khó và đọc cũng khó. Thường là vế sau cụt lủn, không thấy chủ từ đâu.

Tác phầm “Cảm hứng của một nhà thơ”, Nicolas Poussin, 1630. 
Nhiều chuyên gia tin rằng nhà thơ mà Poussin vẽ trong bức tranh chính là Virgil (đang cởi trần), anh được Calliope tới thăm để truyền cảm hứng, nhờ vậy mà Virgil mới viết được tích.

2-Clio: 

Lịch sử, biểu tượng là cuộn giấy. Người Hy Lạp xưa cho rằng viết lịch sử cũng là một dạng nghệ thuật, nên nhiều ông như Herodotus viết nửa sử nửa tích, làm nhiều người đến giờ vẫn còn mò mẫm xem sự kiện nào thật sự kiện nào do hư cấu mà ra.

Tác phẩm “Clio”, Pierre Mignard, 1689. 
Clio có biểu tượng là cuộn giấy, nhưng hay bị các họa sĩ cho cầm sách. Ông Pierre này còn vẽ thêm cái kèn, không hiểu nổi. Chắc là để phân biệt với Athena uyên bác (cũng hay đọc sách) chăng?

3-Erato:

 Thơ tình (lẫn thơ có nội dung sexy, gợi dục), biểu tượng là đàn Cithara (giống đàn lia). Cupid thường đi theo nàng này.

Tác phẩm “Nàng thơ Erato”, Boucher, thế kỷ 19.
 Ông này chắc do không biết cây đàn Cithara trông ra sao nên vẽ đàn lia thế vào. Nhưng nhờ cầm đàn mà không nhầm nàng này với Venus – người cũng có Cupid đi theo. Chữ Erotic (gợi dục) của tiếng Anh có gốc từ đây.

Đàn Cithara  đây. Bức tượng này là bản La Mã copy từ tượng gốc của Hy Lạp, có niên đại khoảng thế kỷ thứ 2 Công Nguyên, hiện nằm tại bảo tàng Garlsberg Glyptotek.

4-Euterpe:
 Nhạc và thơ vần (giống lời bài hát), biểu tượng: sáo.

Bức “Nàng thơ Euterpe”, Laurent de la Hyre, 1649. 
Biểu tượng “sáo” nghe đơn giản nhưng hay bị vẽ sai . Lý do là vì: hồi đó, mấy nhạc cụ được viết theo tiếng Hy Lạp cổ, rất khó dịch; mà “sáo” của Hy Lạp cũng nhiều loại. Loại của Euterpe được gọi là Aulos, nghe thì không biết là cái gì, nên các họa sĩ cứ thấy dụng cụ nào có vẻ nhạc là vẽ vào tranh. Ông Laurent cho Euterpe cầm dụng cụ gì trông giống đàn gi-ta.

Chính xác thì Aulos là một dạng sáo đôi, có tới 2 ống thay vì 1. Đây là bức vẽ Euterpe trên chiếc hộp bằng đá hoa cương, có niên đại từ thế kỷ thứ 5 trước Công Nguyên. Chiếc hộp hiện nằm tại Bảo tàng Fine Arts ở Boston.

5-Melpomene: 
Bi kịch, thường được diễn tại nhà hát, biểu tượng là mặt nạ khóc.

Bức tượng Melpomene tại bảo tàng Carlsberg Glyptothek này là bản La Mã copy, có niên đại từ thế kỷ thứ 2 sau Công Nguyên. 
Biểu tượng của nàng Melpomene  ít bị vẽ  sai.

6-Thalia:
Hài kịch, cũng được diễn tại nhà hát, biểu tượng là mặt nạ cười. Hồi đấy chỉ có hai thể loại hài và bi (sau có hành động, kinh dị, ma v.v… ) Vì vậy mặt nạ cười kèm mặt nạ khóc vẫn là biểu tượng của nhà hát; điều này bắt nguồn từ Hy Lạp cổ.

Tác phẩm “Thalia”, Jean Marc Nattier, 1739. 
Thalia dường như đang kéo một tấm rèm sân khấu.

7-Polyhymnia (hoặc Polymnia):
Dân ca. Biểu tượng là khăn voan. Chắc vì nàng này gắn với truyền thống nên phải có khăn quấn người để tỏ vẻ e thẹn, nề nếp? (người Hy Lạp không quấn mặt, vì chẳng phải đạo Hồi).

Tác phẩm “Polyhymnia”, Simon Vouet, thế kỷ 17. 
Nàng này đoan chính, truyền thống, nên ít khỏa thân.

8-Terpsichore: 
Múa, biểu tượng là đàn lia, nhưng nàng này không nhảy, mà gảy đàn cho người khác nhảy.

Nhiều người bảo đây là bức “Terpsichore” của Boucher, nhưng cũng có ý kiến cho rằng đây là Erato vì có ai như Cupid kè bên.

Tác phẩm “Terpsichore” của Jean Marc Nattier, vẽ năm 1739.

9-Urania:
 Thiên văn, biểu tượng là quả địa cầu và com-pa. Cho môn “khoa học” vào đây thì hơi lạc; nhưng người Hy Lạp xưa tin rằng thần thánh là sao trên trời (Như Zeus: sao Mộc, Poseidon: sao Hải Vương, Artemis: mặt trăng v.v…) từ đó mới có tích, nên nghiên cứu sao giống như nghiên cứu thần. Bởi vậy thiên văn được nằm trong danh sách này.

Tác phẩm “Nàng thơ Urania”, Johann Heinrich Tischbein, 1782. Ngoài com-pa và quả địa cầu, Johann còn gắn sao lên tóc nàng.

Vậy mấy nàng này là con ai? 
. Đa số công nhận họ là con của Zeus với Mnemosyne, nhưng nằm dưới sự “tài trợ” của Apollo hay Athena.

Tác phẩm “Apollo và các nàng thơ”, Nicolas Poussin, 1594. 
Poussin vẽ cảnh các văn nghệ sĩ đến tìm Apollo để nhờ Apollo nói các nàng thơ truyền cảm hứng cho mình.

Bức “Apollo và các nàng thơ trên đỉnh Helicon”, Claude Lorrain, 1680. 
Claude dường như mượn tích để vẽ tranh phong cảnh.

 Tác phẩm “Athena ghé thăm Apollo”, Arnold Houbraken, 1703

Tác phẩm “Athena và các nàng thơ”

Tác phẩm “Athena và 9 nàng thơ”, Stella Jacques, 1640. 
Athena (đội mũ) trông hơi giống đàn ông. Bên trái, nàng Calliope đang cầm bàn viết; cạnh đó, Terpsichore ôm cây đàn lia (hoặc Erato ôm Cithara nhưng bị vẽ thành đàn lia, vì đàn lia thường không to thế). Melpomene đang ngồi quay lưng ở giữa, mặt nạ khóc ngay cạnh chân. Cô đang trùm khăn là Polyhymnia. Clio đang viết sử lên giấy, và trò chuyện với Thalia (cầm mặt nạ, vì khóc đã có nên đây đích thị là cười rồi). Urania đang chỉ tay vào quả địa cầu, nói chuyện với Euterpe (cầm sáo). Nàng còn lại, hoặc là Erato, hoặc là Terpsichore.

*Pha Lê
ST biên tập lại

Đọc để sống cho ra sống

 

Steve McCurry, tác giả của bộ ảnh dưới đây, được cả thế giới nhìn nhận như một trong những người chụp ảnh “hay” nhất thời nay. Theo truyền thống cao đẹp của những người chụp ảnh tư liệu, ông luôn cố nắm bắt cho được bản chất của niềm vui và tranh đấu ở con người.
Sinh năm 1950 tại Philadelphia, McCurry tốt nghiệp loại ưu trường Cao đẳng Nghệ thuật và Kiến trúc Pennsylvania. Sau khi làm việc cho một tờ báo được 2 năm, ông đến Ấn Độ làm phóng viên tự do. Chính tại đây McCurry học được thế nào là quan sát và chờ đợi. “Nếu bạn biết chờ đợi”, ông nhận ra, “người ta sẽ quên camera của bạn đi, và tâm hồn dâng lên cho bạn thấy.” (Theo National Geographic)

Đọc để sống cho ra sống  

Asoca st từ web Steve McCurry, Hoàng Lan dịch

Học đọc là thắp một ngọn lửa;
mỗi âm xướng lên là một tia sáng
- Victor Hugo

Burma

Umbria, Ý

Trong một khắc màu nhiệm, trang sách – cái chuỗi mật mã rối rắm, lạ lùng ấy – rung chuyển thành ý nghĩa. Từ ngữ nói chuyện với bạn, trao bạn bí mật của chúng; vào khoảnh khắc đó, cả vũ trụ mở ra.
Bạn, không thay đổi được nữa rồi, đã trở thành người đọc. - Alberto Manguel

Mandalay, Burma

“Ở mọi nơi trên thế giới tôi từng đến, tôi thấy người già người trẻ, người giàu người nghèo đọc sách.
Dù người đọc có sống đời tôn giáo hay đời thế tục, trong một lúc, họ cũng được chuyển sang một thế giới khác.”

Bamiyan, Afghanistan

Chúng ta quen với việc từ ngữ diễn tả hình ảnh, nhưng không quen lắm với việc hình ảnh diễn tả từ ngữ, cũng như tác động mà việc đọc sách mang lại cho đời ta.
Cuốn sách của Garrett Steward, “The Look of Reading: Book, Painting, Text” (Vẻ đọc sách: Sách, Tranh, Chữ), thăm dò mối quan hệ giữa đọc sách và nghệ thuật. Tác giả cho thấy rất nhiều nghệ sĩ, từ Rembrandt đến Picasso và Cassatt, cùng hàng tá nghệ sĩ nữa trong 500 năm trở lại đây đã vẽ cảnh đọc sách cũng như “vẻ đọc sách” trên gương mặt các nhân vật.

Thái Lan

Thụy Sĩ

Moscow, Russia.

Chúng ta đọc để biết rằng mình không cô đơn.  - C.S Lewis

Ấn Độ. 

Một cuốn sách vĩ đại do nhà tư tưởng vĩ đại viết ra là một con tàu của suy nghĩ, chở nặng sự thật và cái đẹp.
- Pablo Neruda

Sana’a, Yemen, 1997. Một người đàn ông đang đọc kinh Qu’ran. Yemen

Sách là máy bay, là tàu hỏa, là con đường.
Sách là điểm đến, là cuộc hành trình.
Sách là tổ ấm.

- Anna Quindlen

Ấn Độ

Tôi luôn tưởng tượng rằng Thiên đường là một kiểu thư viện.
– Jorge Luis Borges

Burma

Không cánh buồm nào như cuốn sách
Đưa ta đến những vùng xa xôi
Không tuấn mã nào kiêu hùng
Được như trang thơ ngạo nghễ
Là lối tắt của những người nghèo nhất
Thoát được ách lộ phí
Cỗ xe ngựa kia thanh đạm thế
Chỉ chở một tâm hồn người.

- Emily Dickinson

Thổ Nhĩ Kỳ

Sri Lanka, 12/1995, Cậu bé đọc sách với mẹ tại một ngôi chùa ở Sri Lanka

Đọc là tất cả
Đọc khiến tôi cảm thấy mình đã hoàn tất điều gì đấy
Học được điều gì đấy, trở thành người tốt hơn.
Đọc khiến tôi thông minh hơn…
Đọc cho tôi có gì để sau này còn trò chuyện
Đọc là hạt giống, đọc là niềm vui

- Nora Ephron

Nhật Bản

Đọc là cách duy nhất khiến ta lẻn vào – một cách vô tình, không cần ai giúp – da thịt của tha nhân, giọng nói của tha nhân, tâm hồn của tha nhân. 

- Joyce Carol Oates

Burma

Ý

Abu Dhabi, Tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất

Đọc là công cụ cơ bản để sống cho ra sống

- Joseph Addison

Ấn Độ

Ý

Bamiyan, Afghanistan

Lourdes, Pháp

Ma-rốc

Afghanistan

Nguồn: Steve McCurry